Onderzoekers hebben een voorheen onbekende afvoerroute van oogvocht ontdekt aan de achterkant van het muizenoog. Als dit achterommetje ook bij mensen bestaat, biedt dat nieuwe mogelijkheden voor het behandelen van oogziekten.
Oogvocht kan niet alleen aan de voorkant van het oog wegvloeien, zoals we eerst dachten, maar ook aan de achterkant. Daar zitten kanaaltjes die waarschijnlijk zijn aangesloten op het lymfestelsel, dat helpt bij het wegvoeren van rommel en bij de vochthuishouding. En dat zijn nou juist processen die bij bepaalde oogziekten, zoals glaucoom, spaak lijken te lopen. Deze vondst kan dus mogelijk helpen bij het behandelen van zulke ziekten.
De ontdekking stipt een blinde vlek aan in onze kennis over hoe het oog gezond blijft door vloeistoffen af te voeren. ‘Dit is ‘maar een muisstudie’, maar het is absoluut een belangrijke bevinding’, zegt oogziekteonderzoeker Lies De Groef van de KU Leuven, die niet bij het onderzoek betrokken was.
POLO-pad
Oogonderzoekers zijn al decennialang bezig met uitvogelen hoe het oog zijn afval afvoert. We weten dat oogvocht een sleutelrol speelt, ook achterin het oog. En vloeistof met vuil moet ergens heen om gereinigd te worden. Je zou dus verwachten dat het oog een aansluiting heeft op het lymfesysteem. Maar omdat die aansluiting op het eerste gezicht nergens te vinden was, namen veel biologen aan dat het oog bij uitzondering een eigen afvalverwerkingssysteem heeft, en dus een afgesloten immuunsysteem vormt.
Maar in 2009 ontdekten oogonderzoekers van de universiteit van Brits-Columbia in Canada haarvaatjes aan de voorkant van het mensenoog met dezelfde eigenschappen als de vaatjes van het lymfestelsel. In schapen konden ze toen aantonen dat vloeistof vanuit het voorste deel van het oog via deze kanalen richting de lymfeklieren in de hals gaat: kleine, boonvormige structuren achter je kaak die vol witte bloedcellen zitten om ziekteverwekkers uit te schakelen en afval weg te filteren.
Nu, zo’n zeventien jaar later, troffen dezelfde onderzoekers aan de achterkant van het muizenoog een vergelijkbaar pad aan naar het lymfesysteem. Ze noemen dit het ‘posterieure oculaire lymfatische afvoerpad’, oftewel het POLO-pad. Biologen hadden al eens eerder ‘lymfeachtige’ structuren achter het netvlies van mensen en apen opgemerkt, maar nooit was daar verder onderzoek naar gedaan.
Kleuren met moleculen
Daarom besloten de onderzoekers de vochtstroming in het muizenoog eens nauwkeurig en in realtime te volgen. Daarvoor haalden ze niet alleen een MRI-scanner uit de kast, die de algemene anatomie van het oog heel precies in kaart kan brengen, maar ook infraroodcamera’s. Ze injecteerden fluorescerende moleculen in de smalle ruimte achter het oog en volgden die enige tijd.
De kleurstof leek vanuit deze plek vooral aan de achterkant van het netvlies, langs de neuskant van de oogkas, weg te stromen richting de hals. Na zo’n twintig minuten zagen de onderzoekers de kleurstof opduiken in de lymfeklieren in de muizenhalsjes.
Om hard te maken dat het POLO-pad uit lymfevaten bestaat, legden de onderzoekers na het doden van de muizen verschillende weefsels van hun achterste oogkamer onder een microscoop. Ze kleurden de weefsels met drie soorten moleculen die alleen aan eiwitten in lymfevaten blijven plakken. Ze zagen alle drie de kleuren consequent opduiken in de weefsels.
Afvoer opkrikken
De vondst kan nieuwe manieren opleveren om aandoeningen waarbij vocht of afvalstoffen zich opstapelen aan de achterkant van het oog te behandelen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij glaucoom.
Glaucoom is wereldwijd een van de meest voorkomende oorzaken van onomkeerbare blindheid, die bijvoorbeeld optreedt doordat een verhoogde oogdruk de oogzenuw beschadigt, zegt De Groef. ‘Huidige behandelingen, waaronder operaties, zijn er volledig op gericht om de druk op het oog te verlichten. Ik denk dat dit nieuwe pad een heel interessant aanvullend mikpunt kan zijn voor het opkrikken van de oogvochtafvoer.’
Maar voordat dat aan de orde is, moeten oogonderzoekers eerst aantonen dat het oogvocht van mensen hetzelfde POLO-pad volgt, volgens De Groef. ‘Non-believers zouden bovendien vragen: ‘functioneren die kanaaltjes ook echt als lymfevaten? En wat zou er gebeuren als je ze blokkeert? Pas als we dat weten, kunnen we uitzoeken of ze voor oogziekten een verschil kunnen maken’, zegt ze.
Geef een reactie