In Australië leeft een spin die een strikval bouwt die doet denken aan een ballista uit de Romeinse tijd. Hiermee slingert de spin zijn prooi 30 centimeter omhoog zijn web in.
Een pas ontdekte Australische spin bouwt een strikval die speciaal ontworpen is om groene wevermieren te vangen. De prooi wordt in een web geslingerd met g-krachten die voor een mens dodelijk zouden zijn.
Nadat de groene wevermieren (Oecophylla smaragdina) de val activeren, versnellen ze met wel 1367 meter per seconde in het kwadraat. De kracht die daardoor op hun lijf komt te staan, komt overeenkomt met 130 keer de zwaartekracht.
‘Om het moment vast te kunnen leggen, moesten we de camera’s instellen op 5000 tot 7000 beelden per seconde. Dat heb ik nog nooit eerder hoeven doen om dieren te filmen’, zegt bioloog Ajay Narendra van de Macquarie-universiteit in Australië.
Ballistaspin
In 2022 was bioloog Greg Anderson van het onderzoeksinstituut QIMR Berghofer in Australië in de regenwouden in het uiterste noorden van de staat Queensland. Daar was hij getuige van hoe een groene wevermier als een projectiel omhoog werd gekatapulteerd door een vreemd, kegelvormig web. Hij had toen niet de juiste camera’s bij zich om de val in detail vast te leggen.
Begin 2023 besteedden Narendra en bioloog Pranav Joshi, eveneens verbonden aan de Macquarie-universiteit, tien dagen aan het bestuderen en filmen van de nog onbekende spinnensoort die deze val bouwt. De dieren, die ’s nachts actief zijn, behoren tot het geslacht Propostira. Ze hebben nog geen wetenschappelijke naam, maar hun bijnaam luidt nu de ‘ballistaspin’, naar een Romeins, kruisboogachtig wapen dat grote stenen kon afschieten over afstanden van wel honderden meters.
Draden spannen
Overdag houden de spinnen zich schuil aan de onderkant van bladeren. Kort na zonsondergang beginnen ze hun vallen te bouwen. De spin spant tussen de vijftien en zestig strakgespannen draden tussen de bladeren die samen een kegel vormen. Het bouwproces kan wel tot vier uur in beslag nemen.
Als de val klaar is, brengt de spin een chemische stof aan die ervoor zorgt dat alleen de groene wevermieren – en geen enkele andere soort – de val met hun kaken aanvallen. ‘Ik vermoed dat de draden erg kleverig zijn’, zegt Narendra. ‘De mierenkaken kunnen zich daardoor niet echt meer openen, wat ervoor zorgt dat de mieren zich niet meer los kunnen trekken. Ze zitten vastgeplakt.’
Terwijl een mier met de valstrik worstelt, trekt hij het ankerpunt van de val los. Op dat moment slingeren de aan de kegel bevestigde draden, die flink op spanning staan, de mier bijna 30 centimeter de lucht in. Daar belandt de prooi in het web van de spin.
Web per maal
Waarschijnlijk gebruiken de spinnen deze strategie om hun prooi van de bosbodem weg te halen, zodat hun doodstrijd uit het zicht van de andere mieren plaatsvindt. Zo weten de spinnen een gevaarlijke tegenaanval van de mierenkolonie te vermijden, zegt Narendra.
Het lijkt misschien veel moeite om voor elk prooidier een aparte val te bouwen, maar de strategie levert een uiterst betrouwbare voedselbron op voor de spinnen, zegt Narendra. ‘Wil de spin eten, dan gaat hij op pad, bouwt hij een web, en vervolgens komt het voedsel vanzelf op hem af.’
Geef een reactie