Histamine staat bekend als de aanstichter van allergiesymptomen. Maar nieuw onderzoek onthult dat hogere histamineniveaus ook ons geheugen kunnen opkrikken met zo’n 10 procent.
In bijna heel je lichaam lokt histamine een immuunreactie uit: dat weten mensen met hooikoorts maar al te goed. Maar in het brein lijkt het stofje een geheel andere rol te hebben. Een klein experiment laat zien dat het ophogen van histamineniveaus de precisie van ons geheugen met ongeveer 10 procent kan verhogen.
‘We denken dat histamine inspeelt op een fenomeen dat novelty-linked arousal heet’, zegt psychofarmacoloog Michael Colwell van de Oxford-universiteit in London. ‘Daar bedoelen we mee: hoe alert je bent als je nieuwe dingen spot in je omgeving.’
Toegang tot het brein
Het is al langere tijd bekend dat je brein in staat is om histamine op te pikken via receptoren. ‘De hersengebieden die betrokken zijn bij leren en geheugen zitten vol met zulke histaminereceptoren’, zegt Colwell. Dierproeven bevestigen het idee dat histamine betrokken is bij leren.
Dit kan een verklaring bieden voor een aantal van de geheugen-gerelateerde bijwerkingen van de eerste antihistaminica, zegt Colwell. ‘Veel van deze oudere varianten kwamen in het brein terecht’, zegt hij. ‘Waarschijnlijk maakten ze mensen vergeetachtiger: iets wat we vooral zien bij mensen die de antihistaminica voor een langere tijd slikten.’
Maar wat gebeurt er als histamineniveaus stijgen in het brein? Lange tijd ontbrak het wetenschappers aan een manier om dit in mensen te testen. Totdat Colwell en zijn collega’s erachter kwamen dat het bestaande medicijn pitolisant – normaal gebruikt om narcolepsie te behandelen – dit exacte effect heeft. Het bindt aan receptoren die bekend staan als histamine-3-receptoren. Daarmee verhoogt het de concentratie van de stof door het hele brein, zegt Colwell.
Nauwkeuriger
Met dit middel kon zijn team gelijk aan de slag. Ze wierven 60 vrijwilligers, waarvan ze de helft pitolisant gaven en de andere helft een placebo. Daarna maakten ze een MRI-scan van hun hersenen, terwijl de deelnemers een reeks geheugentestjes deden.
De scans lieten zien dat de deelnemers die pitolisant slikten een sterkere verbinding hadden tussen de hersengebieden waar histamine gemaakt wordt en de hippocampus, die bij geheugen betrokken is. Dezelfde deelnemers konden ook 11 procent nauwkeuriger informatie terughalen die ze hadden geleerd terwijl ze in de scanner lagen.
Slimheidspil
Maar het zou een vergissing zijn om pitolisant te gebruiken als een ‘slimheidspil’, zegt Colwell. ‘Dat zou denk ik enorm inhakken op je slaap, wat je geheugen op de lange termijn alleen maar zou verslechteren.’
Farmacoloog Roland Seifert van de Medische Hogeschool Hannover zegt dat misbruik van pitolisant als slimheidspil waarschijnlijk niet op de loer ligt. Het is namelijk heel lastig om het spul te verkrijgen.
Seifert voegt hieraan toe dat de ontdekking bevestigt dat de onderzoeksresultaten die we in dieren zagen ook voor mensen gelden. Daarmee maakt de studie het interessanter om te testen of je bepaalde hersenziektes kunt behandelen met medicijnen die mikken op histaminereceptoren.
Economisch lichaam
Mensen die pitolant slikken tegen narcolepsie of het erfelijke Prader-Willi-syndroom geven aan dat ze alerter en beter gefocust zijn, zegt Holger Stark van de Duitse Heinrich Heine-universiteit in Düsseldorf. Hij was betrokken bij de ontwikkeling van het medicijn.
‘Een terugkerend resultaat is dat pitolisant kan helpen bij het herstellen van cognitieve functie en aandacht, als die door ziekte zijn afgezwakt, zegt hij. ‘Maar in de meeste gevallen blijft het bij het terugbrengen van verstoorde functies naar normaal. Er is dus geen sprake van een verbetering van cognitie die normale niveaus overstijgt.’
Het feit dat histamine in het lichaam twee effecten heeft die zó uiteenlopen, laat ook zien hoe evolutie dingen een nieuw doel kan geven. ‘Als je uitzoomt, laat de uitkomst vooral zien hoe efficiënt het menselijk lichaam werkt’, zegt Colwell.
Geef een reactie