Hoe werken mensen samen als er onverwacht een crisis uitbreekt? Psycholoog Esmee Veenstra van de Universiteit Utrecht onderzoekt dat met Lowlands City, een levensgrote crisissimulatie.
Op Lowlands kun je deze zomer niet alleen ontsnappen aan de werkelijkheid, maar er ook midden in een crisis terechtkomen. In Lowlands City stappen festivalbezoekers een stad binnen waarin plotseling iets onverwachts gebeurt. Welke keuzes maak je dan? Met wie werk je samen? En welke gevolgen hebben jouw keuzes voor anderen?
Precies die vragen staan centraal in het onderzoek van sociaal- en organisatiepsycholoog Esmee Veenstra en haar collega’s van de Universiteit Utrecht, binnen het onderzoeksprogramma SCOOP (Sustainable Cooperation for Resilient Societies). Dit interdisciplinaire consortium brengt onderzoekers uit verschillende vakgebieden samen om te begrijpen hoe mensen beter kunnen samenwerken aan maatschappelijke uitdagingen. Veenstra: ‘Grote maatschappelijke vraagstukken, of dat nu klimaatverandering of cybercriminaliteit is, vragen om zowel individuele als collectieve actie. Wij onderzoeken wat ervoor nodig is om mensen die verantwoordelijkheid te laten willen dragen, voor zichzelf én voor het grotere geheel.’
Op Lowlands Science krijgt die onderzoeksvraag een bijzondere vorm. Samen met NWO, NCTV en spelontwerper Planemos ontwikkelden de onderzoekers Lowlands City: een interactieve stad waarin bezoekers niet alleen over crisisvoorbereiding nadenken, maar die ook daadwerkelijk ervaren.
Hoe werkt Lowlands City precies?
‘Het spel is een beetje geïnspireerd op SimCity. Je komt dus daadwerkelijk terecht in een stad, met gebouwen, bomen en allerlei andere elementen. Maar anders dan bij SimCity kijk je niet van bovenaf naar een scherm: je kunt zelf door de stad bewegen. Het is eigenlijk een groot spelbord waar je als deelnemer middenin staat.
Iedere deelnemer krijgt een bepaalde rol toegewezen en er is een spelleider. Vervolgens gebeurt er iets onverwachts in de stad. Vanaf dat moment is de vraag: wat doe je? En hoe organiseer je je met de mensen om je heen als de dingen niet meer volgens plan verlopen?
Tijdens het spel observeren we hoe deelnemers met die onzekere situatie omgaan. Achteraf vragen we hen naar hun ervaringen. Wat we precies gaan onderzoeken, houden we liever nog even voor ons, zodat iedereen de simulatie met een open blik kan ingaan.’
Welke vraag willen jullie hiermee beantwoorden?
‘Het interessante is dat crisisvoorbereiding nu vaak wordt benaderd vanuit het individu. Campagnes zoals Denk Vooruit hanteren de gedachte: ‘Wat jij vandaag doet, maakt ons morgen sterker’. Wij willen daarop voortbouwen door te kijken naar sociale veerkracht: hoe mensen elkaar weten te vinden wanneer dingen niet lopen zoals gepland. Welke dingen kun je beter alleen doen, en welke juist samen? Wanneer neem je verantwoordelijkheid voor het grotere geheel, en wanneer zorg je eerst dat je zelf redzaam bent?
Het spel is ook een uitnodiging om na te denken over je eigen rol en die van de mensen om je heen. Lowlands is daarvoor een heel geschikte omgeving. Er komen veel mensen samen die misschien op heel verschillende manieren met thema’s als crisis, klimaat en maatschappelijke verantwoordelijkheid bezig zijn. We zijn heel benieuwd hoe zij zo’n simulatie ervaren en wat die bij hen teweegbrengt.’
Naast Lowlands City zijn er ook twee kunstwerken te zien. Hoe sluiten die hierbij aan?
‘Die kunstprojecten benaderen eigenlijk dezelfde vragen over crisisvoorbereiding, samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid, maar dan vanuit een artistiek perspectief. Ze zijn ontstaan uit een jaar intensieve samenwerking tussen kunstenaars en onderzoekers binnen SCOOP. Zo bestaat het eerste project uit een animatievideo waarin een samenleving te maken krijgt met een waterprobleem. Rondom de video is een installatie gebouwd waarin bezoekers zelf kunnen ingrijpen. Daarmee wordt zichtbaar dat wat je op de ene plek doet, ergens anders gevolgen kan hebben – positief én negatief.
Het tweede project is een soort ‘prep store’: een winkeltje waarin voorwerpen te vinden zijn die verwijzen naar spullen uit een noodpakket, maar die grotere, collectieve waarden vertegenwoordigen. De kunstenaar raakte geïnspireerd door onderzoek waarin mensen zich bij dreiging spontaan collectief organiseren. Bij crisisvoorbereiding wordt vaak een beroep gedaan op onze eigen zelfredzaamheid. Dit kunstwerk draait die gedachte om: hoe ziet het eruit als we ons niet alleen voorbereiden op overleven, maar op samenleven?’
Wat hopen jullie van Lowlands City te leren?
‘We hopen dat ons onderzoek op Lowlands uiteindelijk nieuwe inzichten oplevert over de manier waarop we mensen bij crisisvoorbereiding kunnen betrekken. Veel communicatie is nu namelijk nog vooral gericht op het geven van informatie. Bij Lowlands Science proberen we een andere benadering uit.
Met een simulatie, een spel of een kunstwerk kun je misschien een ander soort gesprek op gang brengen. Je laat mensen zelf ervaren wat er gebeurt wanneer plannen niet meer werken, wanneer je afhankelijk bent van anderen en wanneer individuele keuzes gevolgen hebben voor het grotere geheel.’
Elk jaar vinden er wetenschappelijke onderzoeken plaats op muziekfestival Lowlands. New Scientist is partner van Lowlands Science. Wij delen van tevoren wat er gaat gebeuren, en waar je als festivalbezoeker allemaal aan mee kunt doen. Lowlands 2026 vindt plaats op 21, 22 en 23 augustus.
Geef een reactie