Vrouwen die tijdens de zogeheten luteale fase van hun menstruatiecyclus een covid-19-vaccinatie kregen, kregen eerder alsnog covid dan vrouwen die tijdens de folliculaire fase de prik kregen.
In hoeverre een vaccinatie een vrouw bescherming biedt, is onder meer afhankelijk van het moment in de menstruatiecyclus waarop de prik wordt toegediend.
Volgens het populaire idee van cycle synching zouden menstruerende vrouwen hun voeding en leefstijl moeten aanpassen aan de cyclusfase waarin ze zich bevinden. Er is echter geen gedegen onderzoek dat dit concept ondersteunt. Wel zijn er steeds meer aanwijzingen dat de hormonale schommelingen die tijdens de menstruatiecyclus optreden de immuunreactie kunnen beïnvloeden. Het meest recente onderzoek suggereert dat dit van invloed is op hoe snel na vaccinatie tegen covid-19 vrouwen alsnog een infectie kunnen oplopen.
Hevige menstruatie
‘Onderzoekers hebben de menstruatiecyclus veel te lang als achtergrondruis behandeld in gezondheidsonderzoek’, zegt epidemioloog Poppy Cooper van de Londense School voor Hygiëne & Tropische Geneeskunde. ‘Dit nieuwe onderzoek is onderdeel van een verschuiving in die denkwijze. Steeds meer onderzoekers zien in dat de menstruatiecyclus gevolgen heeft die verder reiken dan de voortplanting.’
Kort nadat de covid-19-vaccins in 2021 op de markt kwamen, doken er meldingen op van vrouwen die beweerden dat na de prik hun menstruatie heviger was geworden en eerder begon. Uit een later onderzoek bleek dat – als de menstruatie al veranderde – deze veranderingen niet ernstig waren en vanzelf weer overgingen.
Geremd immuunsysteem
Nu hebben Cooper en haar collega’s de rollen omgedraaid: ze onderzochten welke invloed de menstruatiecyclus heeft op de werking van het vaccin. Het team analyseerde gegevens van 1474 vrouwen in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië die in 2021 de app Clue gebruikten om hun menstruatiecyclus bij te houden. Deze vrouwen rapporteerden ook zelf hun vaccinresultaten via een enquête in de app.
82 van de vrouwen meldden dat ze, ondanks de vaccinatie, covid-19 hadden opgelopen. Ze hadden meestal het vaccin van Pfizer of Moderna gehad.
De vrouwen die in de luteale fase een vaccinatie kregen, kregen gemiddeld 35 dagen eerder een covid-infectie dan de vrouwen die in de folliculaire fase een vaccinatie kregen. In de luteale fase is het hormoon progesteron veel aanwezig en reist de eicel naar de baarmoeder. Tijdens de folliculaire fase is juist het oestrogeengehalte hoog, wordt het baarmoederslijmvlies dikker en rijpt een follikel met een eicel in een van de eierstokken.
Het verschil in effect van het vaccin kan komen doordat de hormonen de reacties van immuuncellen op vaccins beïnvloeden. In 2022 bleek uit een uitgebreide analyse van meerdere onderzoeken dat veel immuungerelateerde eiwitten, zoals antistoffen, minder aanwezig zijn in de luteale fase. ‘Biologisch gezien is het de taak van progesteron om het lichaam voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap’, zegt Julia Craggs, een arts die gespecialiseerd is in de gezondheid van vrouwen. ‘Een manier waarop dit hormoon dat doet, is door sommige delen van het immuunsysteem te remmen, bijvoorbeeld de activiteit van T-cellen. Dat is niet handig op het moment dat je T-cellen probeert te trainen om een vaccinantigeen te herkennen.’
Schommelende hormoonspiegels
Er zijn wel wat bedenkingen bij het onderzoek. Er waren bijvoorbeeld maar weinig vrouwen die een covid-19-besmetting meldden. Bovendien zijn de gemelde besmettingen niet door een PCR-test bevestigd. Ook kunnen de onderzoekers niet met zekerheid zeggen dat de menstruatiecyclus het verschil rechtstreeks veroorzaakt.
Desondanks zegt Craggs dat dit onderzoek de bewustwording vergroot over de invloed van geslachtshormonen op de werking van het vrouwenlichaam. ‘Dit onderzoek beschouwt de menstruatiecyclus als een relevante variabele, in plaats van als een verstorende factor waar je voor moet corrigeren,’ zegt Craggs. ‘Misschien is dit wel een belangrijke reden waarom vrouwen zo verschillend op een behandeling reageren. We hebben gewoon nog nooit in die richting gekeken.’
De resultaten van een ander recent onderzoek ondersteunen het idee dat hormonen een belangrijke rol spelen bij de werking van medicatie. Ze suggereren dat schommelende oestrogeenspiegels tijdens de cyclus de manier beïnvloeden waarop medicijnen in de hersenen terechtkomen.
Cooper benadrukt dat vaccins belangrijk zijn voor bescherming tegen infecties en ziektes, ook als ze niet in de optimale fase van de menstruatiecyclus worden toegediend. Ze wil graag dat er in de geneeskunde vaker rekening wordt gehouden met de cyclus van vrouwen. ‘Ik zou graag zien dat het effect van de cyclusfase ook bij andere vaccins en medische ingrepen wordt onderzocht’, zegt Cooper. Ze is zelf nu aan het onderzoeken of hormonale anticonceptie de resultaten van vaccinaties beïnvloedt.
Geef een reactie