Tijdens het experiment ClueBots op muziekfestival Lowlands maak je kennis met negen verschillende robots, die je zullen helpen om een mysterie op te lossen. Terwijl jij aanwijzingen verzamelt, onderzoeken wetenschappers hoe mensen sociale robots ervaren.
Om beter te begrijpen hoe mensen sociale robots ervaren en waarom de ene robot menselijker aanvoelt dan de andere, ontwikkelde hoofdonderzoeker Elly Konijn, hoogleraar mediapsychologie en sociale robotica aan de Vrije Universiteit Amsterdam, samen met haar team het ClueBots-experiment.
Robot-interacties
Sociale robots zijn ontworpen om met mensen samen te werken en gesprekken te voeren. Dankzij recente ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie kunnen ze bovendien steeds beter inspelen op wat iemand zegt.
Maar die interacties roepen ook nieuwe vragen op. Waarom voelt de ene robot verrassend menselijk, terwijl een andere juist mechanisch of zelfs een beetje ‘creepy’ overkomt? Komt dat doordat een robot een menselijk gezicht heeft? Omdat hij emoties toont? Of juist omdat hij een fijne stem heeft? En in hoeverre verschillen mensen hierin? Dat zijn vragen waarop Konijn en haar team antwoord hopen te krijgen op Lowlands, waar bezoekers zijn uitgenodigd om deel te nemen aan de interactieve adventure game ClueBots. Tijdens het spel maken ze kennis met een aantal verschillende robots, elk met een eigen uiterlijk en stem.
Op pad met robots
De opstelling lijkt op het Lowlands-terrein in het klein. Het spel duurt ongeveer een kwartiertje en is met maximaal zes personen tegelijk te spelen. Tijdens het spel ga je een mysterie oplossen. Daarvoor bezoek je de verschillende robots die verspreid over het ‘terrein’ staan. Iedere robot helpt je om een clue te vinden waarmee je het uiteindelijke mysterie op kunt lossen.
Na elke ontmoeting beantwoord je een paar korte vragen over je ervaring. Door middel van deze vragen onderzoeken de wetenschappers niet alleen welke robots als menselijker worden ervaren, maar ook waarom die ervaringen van persoon tot persoon verschillen. Heb je het mysterie opgelost? Dan volgt nog een laatste vragenlijst waarin je terugblikt op de hele ervaring.
En daar krijg je natuurlijk ook iets voor terug. Je ontvangt een aandenken aan het robotmysterie op basis van de gesprekken die je met jouw robots had. Ook kun je achteraf in een persoonlijk gesprek met een onderzoeker, als je dat wilt, vragen stellen, jouw ervaringen delen en toelichten wat je van de verschillende robot-interacties vond.
Blik op de toekomst
Volgens Konijn zullen sociale robots in de toekomst een steeds grotere rol spelen in ons dagelijks leven. Daarom is het belangrijk om, voordat ze hun intrede doen in de maatschappij, beter te begrijpen hoe mensen op zulke robots reageren. Die kennis kan helpen om sociale robots te ontwikkelen die beter aansluiten bij onze behoeften en daardoor effectiever zijn en breder geaccepteerd worden.
De onderzoekers zien vooral kansen voor sociale robots in het onderwijs en de gezondheidszorg. ‘Denk aan een kind dat extra ondersteuning nodig heeft’, zegt Konijn. ‘Een docent heeft niet altijd de tijd om één-op-één gesprekken te voeren of oefeningen te herhalen. Als een kind ergens mee zit en zijn of haar gevoelens moeilijk onder woorden kan brengen, kan een sociale robot te hulp schieten. Die kan geduldig luisteren, helpen emoties te reguleren en het kind extra aandacht geven. Zo’n robot is bedoeld als ondersteuning en aanvulling op mensen, niet als vervanging.’
Voor veel mensen zal ClueBots bovendien de eerste echte ontmoeting met een sociale robot zijn. ‘Dit is een unieke kans om zelf te ontdekken hoe het voelt om een gesprek met een robot te voeren’, vertelt Konijn. ‘De meeste mensen kennen robots alleen uit films of van plaatjes. Sommigen beginnen misschien wat sceptisch, maar in ons onderzoek tot nu toe zien we dat mensen daarin erg kunnen veranderen als ze eenmaal met zo’n robot in gesprek gaan. Dat is ook heel mooi te zien in een documentaire over het begin van ons robot-onderzoek: Ik ben Alice. Daarin zie je bijvoorbeeld hoe snel mensen vertrouwd raken met een sociale robot.’
Elk jaar vinden er wetenschappelijke onderzoeken plaats op muziekfestival Lowlands. New Scientist is partner van Lowlands Science. Wij delen van tevoren wat er gaat gebeuren, en waar je als festivalbezoeker allemaal aan mee kunt doen. Lowlands 2026 vindt plaats op 21, 22 en 23 augustus.
Geef een reactie