Senescente cellen, ofwel zombiecellen, stapelen zich op in ons lichaam naarmate we ouder worden. Dan kunnen we ze namelijk minder goed opruimen. Een medicijn dat dit opruimvermogen herstelt, zou verouderingsklachten kunnen tegengaan.
Hoe ouder we worden, hoe minder goed ons lichaam zulke zombieachtige cellen kan opruimen. Dat zijn cellen die zijn gestopt met delen en in plaats daarvan gifstoffen uitscheiden die andere cellen kunnen lastigvallen. Onderzoekers hebben nu het vermogen om deze zogeheten senescente cellen op te ruimen herstelt in oudere muizen. Deze muizen bleken hierna minder broos en cognitief sterker dan hun leeftijdsgenoten. Hetzelfde effect zou theoretisch ook voor mensen op kunnen gaan.
‘Het bijzondere aan deze studie is dat de onderzoekers de senescente cellen niet direct doodden’, zegt verouderingsonderzoeker Derek Gilroy van het University College London, die niet bij het onderzoek betrokken was. ‘In plaats daarvan lapten ze het afvalzuiveringssysteem van het eigen lichaam op dat de cellen in de eerste plaats had moeten wegvoeren.’
Stofzuigsysteem
Biomedicus Katrin Andreasson en haar collega’s van de Amerikaanse Stanfort-universiteit wilden beter begrijpen waar ons opruimsysteem uit de bocht vliegt. Daarom vergeleken ze muizen van 6 tot 8 maanden oud (ongeveer te vergelijken met mensen in hun twintigerjaren) met muizen van 23 tot 25 maanden (vergelijkbaar met mensen van zestig of zeventig). De onderzoekers ontdekten dat de oudere muizen meer zombiecellen hadden in hun organen, waaronder in hun lever, milt en beenmerg.
De zombiecellen waren neutrofielen, om precies te zijn. Dat zijn immuuncellen die normaal gesproken de eerste verdedigingslinie tegen infecties vormen. Als die hun klusje hebben geklaard, ruimen macrofagen – de stofzuigers onder de immuuncellen – normaal gesproken de overgebleven neutrofielen op, samen met beschadigde cellen en ander puin. Maar de kracht van dit stofzuigsysteem neemt steeds meer af naarmate je ouder je wordt.
Andreasson en haar collega’s schreven deze achterruitgang bij de muizen toe aan de signaalstof prostaglandine E2. Ze ontdekten dat een hogere activiteit van dit stofje bij macrofagen leidt tot overprikkelde EP2-receptoren. En juist die overprikkeling zit hun vermogen om zombiecellen op te ruimen in de weg.
Paradoxaal groot effect
Hierna testte het team of het blokkeren van deze overprikkeling de tekenen van veroudering tegen kan gaan. Dat deden ze het EP2-gen van macrofagen in oudere muizen genetisch wat aan te passen. Deze dieren konden beter zombieneutrofielen opruimen en werden gezonder oud dan hun niet-gemodificeerde leeftijdsgenoten. Ze waren mobieler en hadden minder ontstekingen, spierverlies en vet tussen hun ingewanden. Ook deden ze het bij geheugentestjes bijna net zo goed als de jonge muizen.
‘We waren stomverbaasd door de omvang van het effect’, zegt Andreasson. ‘Het paradoxale aan deze studie is dat we de niveaus van het receptoreiwit EP2 maar met 50 procent hebben verlaagd.’
De onderzoekers probeerden de overprikkeling ook tegen te gaan met een experimenteel medicijn dat de EP2-receptor blokkeert. Bij muizen die dit oraal kregen toegediend, zorgde dit voor dezelfde leeftijdsgerelateerde verbeteringen als bij de genetisch gemanipuleerde muizen.
In mensenweefsel
‘Dit onderzoek is veelbelovend, maar we moeten voorzichtig zijn’, zegt Gilroy. ‘De EP2-receptor maakt deel uit van een natuurlijk signaalsysteem. Het blokkeren van dit systeem in het hele lichaam kan ongewenste gevolgen hebben.’ De muizen hadden geen last van bijwerkingen. Toch is het volgens Gilroy veiliger om een medicijn specifiek te laten ingrijpen op de EP2-receptoren van ouder wordende macrofagen.
Het team trof vergelijkbare patronen aan in mensenweefsel; in levercellen van ouderen was een hogere EP2-receptoractiviteit te zien, evenals meer zombieneutrofielen. ‘Deze resultaten zijn in lijn met de muizenexperimenten, maar zeggen nog niets over oorzaak en gevolg’, zegt Gilroy. ‘We hebben nog niet laten zien dat het blokkeren van EP2-receptoren in verouderd mensenweefsel óók het neutrofielzuiveringssysteem kan herstellen.’
De onderzoekers zijn nu van plan om te achterhalen of hetzelfde proces betrokken is bij het ontstaan van ziektes zoals alzheimer.
Geef een reactie