De super-El Niño die zich momenteel ontwikkelt in de tropische Stille Oceaan, heeft volgens klimaatmodellen 90 procent kans om de sterkste in 150 jaar te worden. Daardoor kunnen mondiale temperatuurrecords sneuvelen en neemt de kans op extreem weer wereldwijd sterk toe.
De super-El Niño die zich momenteel ontwikkelt zal naar verwachting de sterkste ooit zijn – met afstand. Van de honderden simulaties die zijn uitgevoerd met veertien verschillende klimaatmodellen voorspelt negentig procent dat de afwijking van de zeewatertemperatuur in de tropische Stille Oceaan een niveau bereikt dat in de afgelopen 150 jaar niet is waargenomen. Dat meldt de Amerikaanse non-profitorganisatie Berkeley Earth.
De modellen voorspellen dat de zeewatertemperatuur op het hoogtepunt 3,6 graden Celsius boven de gemiddelde temperatuur uitkomt. Het huidige record stamt uit de El Niño van 2015-2016, toen de afwijking 2,75 graden Celsius bedroeg.
Klimaatwetenschapper Zeke Hausfather van Berkeley Earth zegt dat dit een van de weinige keren is dat een klimaatvoorspelling hem echt heeft geschokt. ‘Zelfs de mediaan van alle modellen voorspelt dat we het oude record met 0,8 graad verbreken’, zegt hij tijdens een persconferentie op 23 juli. ‘Als dat inderdaad gebeurt, zou dat werkelijk ongekend zijn en allerlei records verbreken.’
Explosieve start
El Niño ontstaat wanneer de passaatwinden boven de tropen verzwakken. Daardoor stroomt water dat door deze winden naar een regio in het westen van de Stille Oceaan met warm zeewater was gedreven terug naar het oostelijke deel van de Stille Oceaan. De regenval verschuift naar het oosten, waardoor de passaatwinden nog verder afnemen in een zichzelf versterkende cyclus. El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel, maar zorgt bovenop de circa 1,4 graden wereldwijde opwarming door klimaatverandering voor nog een extra warmtepuls. Dat vergroot volgens Berkely Earth de kans op extreem weer over de hele wereld.
Deze El Niño ontwikkelt zich bovendien sneller dan alle voorgaande. De zeewatertemperatuur in het centrale en oostelijke deel van de Stille Oceaan ligt inmiddels 2,1 graden boven het gemiddelde. Dat is aanzienlijk hoger dan de stijging van 1,6 graden Celsius die in deze tijd van het jaar werd waargenomen tijdens de El Niño van 1997-1998, de vorige recordhouder wat betreft de snelheid van de ontwikkeling.
Door deze ‘explosieve start’ behoort de huidige El Niño nu al tot de categorie zeer sterk, ofwel een super-El Niño, terwijl het verschijnsel pas een maand geleden begon. Omdat El Niño normaal gesproken pas in de late herfst of winter zijn hoogtepunt bereikt, vrezen onderzoekers dat dit kan uitgroeien tot een ‘Godzilla El Niño’: een waarbij de temperatuurafwijking boven de 3 graden uitkomt.
Weinig speelruimte
Binnen enkele maanden zal de enorme hoeveelheid warm oceaanwater in de Stille Oceaan de rest van de aarde verder opwarmen. Volgens de onderzoekers kan de mondiale gemiddelde temperatuur in 2027 oplopen tot ongeveer 1,7 graad boven het pre-industriële niveau. Daarmee zou het record uit 2024, toen de aarde gemiddeld 1,5 graad warmer was dan voor de industriële revolutie, ruimschoots worden verbroken. Omdat deze El Niño zich zo snel ontwikkelt, bestaat zelfs een kans dat 2026 dat record al verbreekt.
Daardoor zal het gemiddelde van de mondiale temperatuur over twintig jaar waarschijnlijk al in 2029 boven de grens van 1,5 graad uitkomen, aldus natuurkundige Robert Rohde van Berkeley Earth. Daarmee raakt de doelstelling van het Klimaatakkoord van Parijs steeds verder buiten bereik. ‘We zitten nu al boven de 1,4 graad, dus er is nauwelijks nog speelruimte’, zegt Rohde.
Droogte en overstromingen
De gevolgen verschillen per regio. In het dichtbevolkte zuiden van China kan in de lente en zomer veel meer regen vallen, waardoor de kans op overstromingen van de Yangtse-rivier toeneemt. Tijdens de super-El Niño van 1997-1998 kwamen bij overstromingen langs die rivier meer dan drieduizend mensen om het leven.
In het noordoosten van de Verenigde Staten zorgt El Niño meestal juist voor droger weer, terwijl het zuiden natter wordt. Dat kan onder meer in Californië leiden tot modderstromen. Australië krijgt doorgaans met drogere omstandigheden te maken, waardoor het risico op grote natuurbranden, zoals tijdens de ‘Black Summer’ van 2018-2019, toeneemt.
Ook India, delen van zuidelijk en centraal Afrika en verschillende gebieden in Midden- en Zuid-Amerika lopen een groter risico op droogte. Daardoor kunnen de prijzen van grondstoffen als rijst, koffie en cacao wereldwijd stijgen.
‘Misschien hebben we geluk en valt de afname van de neerslag in Afrika of India mee’, zegt Hausfather. ‘Maar over het algemeen geldt: hoe sterker de El Niño, hoe groter de schade.’
Ook ecosystemen krijgen het zwaar te verduren. Krachtige El Niño’s veroorzaken vaak grootschalige koraalverbleking, iets waarvoor onderzoekers ook dit jaar waarschuwen.
Wetenschappers zijn het nog niet eens over de vraag of El Niño’s door klimaatverandering zelf sterker worden. Wel is duidelijk dat de gevolgen van zulke gebeurtenissen toenemen naarmate de aarde verder opwarmt. ‘We moeten ons daar nu al op voorbereiden en ervoor zorgen dat we systemen hebben om beter met droogte en andere gevolgen om te gaan’, aldus Hausfather.
Geef een reactie