Ook tijdens een zonsverduistering is het niet veilig om rechtstreeks naar de zon te kijken. Maar met een geschikt zonnefilter of een eenvoudige gaatjesprojector kun je toch zien hoe de zon achter de maan verdwijnt.
Tijdens een zonsverduistering trekt de schaduw van de maan over het aardoppervlak, terwijl de maan tussen de aarde en de zon door beweegt. Dankzij een kosmisch toeval – de zon is ongeveer 400 keer zo groot als de maan, maar staat ook ongeveer 400 keer zo ver van ons vandaan – lijken de zon en de maan vanaf de aarde even groot wanneer ze precies op één lijn staan. Bij een totale zonsverduistering kan de maan daardoor de zon volledig bedekken.
De totaliteit, de periode waarin de zon volledig achter de maan schuilgaat, is het enige moment waarop je veilig met het blote oog rechtstreeks naar de zon kunt kijken. Op andere momenten kan direct in de zon kijken je netvlies beschadigen en zelfs tot verlies van gezichtsvermogen leiden.
Maar tijdens een gedeeltelijke zonsverduistering zoals we die hier kunnen zien – of zelfs als er helemaal geen verduistering plaatsvindt – kun je de zon toch bekijken. Daarvoor heb je goede oogbescherming nodig. Maar je kunt ook met eenvoudige trucjes het beeld van de zon projecteren, zodat je er niet rechtstreeks naar hoeft te kijken. Dit zijn vier manieren om veilig naar de zon te kijken.
1. Draag een eclipsbril
Dit is de veiligste manier om een zonsverduistering te bekijken en de enige waarbij je rechtstreeks naar de zon kijkt. Een gewone zonnebril biedt niet genoeg bescherming: een eclipsbril is zo’n 100.000 keer donkerder en laat slechts een heel klein deel van het zonlicht door, zodat je ogen beschermd blijven.
Als je door een eclipsbril of een ander geschikt zonnefilter kijkt, zou je niets anders dan de zon moeten kunnen zien. Zelfs de felste lamp in huis zou nauwelijks zichtbaar moeten zijn. De Amerikaanse Astronomiegemeenschap heeft een lijst samengesteld met betrouwbare leveranciers van eclipsbrillen.
Twijfel je of je eclipsbril veilig is, of lijkt hij niet donker genoeg? Kies dan een van de andere methoden uit deze lijst. Een eclipsbril alleen is bovendien niet voldoende als je door een telescoop of verrekijker naar de zon kijkt. Zorg er dan ook voor dat het instrument een geschikt zonnefilter heeft vóór de objectieflens – of objectieflenzen – waardoor het licht binnenkomt.
2. Kijk naar de schaduwen
Voor de makkelijkste manier om een gedeeltelijke zonsverduistering te bekijken, heb je helemaal geen speciale spullen nodig. Als licht door een kleine opening valt, wordt de vorm van de lichtbron namelijk geprojecteerd op het eerstvolgende oppervlak.
Tijdens een gedeeltelijke zonsverduistering kun je zo aan de schaduwen zien welk deel van de zon achter de maan schuilgaat. Allerlei voorwerpen kunnen de kleine openingen maken die daarvoor nodig zijn, zoals een vergiet, kaasrasp of strohoed. Je kunt zelfs je handen voor je uitstrekken en je vingers zo houden dat er een soort raster van kleine openingen ontstaat.
Zelfs als je onder een boom gaat staan en naar de schaduwen van de bladeren kijkt, kun je op de grond allerlei kleine halvemaanvormige afbeeldingen van de zon zien.
3. Projectie met een gaatje
Als je iets meer moeite wilt doen, kun je hetzelfde effect gebruiken om een eenvoudige projector te maken. Daarvoor heb je alleen een oppervlak nodig waarin je een klein gaatje prikt.
Neem bijvoorbeeld een kartonnen doos en prik met een punaise of pen een klein gaatje in één kant. Het beeld van de zon wordt dan op de tegenoverliggende binnenkant van de doos geprojecteerd. Ga met je rug naar de zon staan en richt het gaatje naar de zon. Kijk vervolgens naar de andere kant van de doos, waar het beeld van de zon verschijnt. Is de doos groot genoeg, dan kun je zelfs je hoofd erin steken. Bij een kleinere doos kun je aan de kant van het gaatje een opening maken om doorheen te kijken.
Kijk niet dóór het kleine gaatje naar de zon. Rechtstreeks door het gaatje naar de zon kijken kan nog steeds je ogen beschadigen. Je hoofd blokkeert dan bovendien het licht dat door het gaatje moet vallen. Kijk daarom alleen naar de projectie aan de andere kant van de doos.
4. Projectie met een spiegel
Deze methode lijkt op de andere projectiemethoden, maar een spiegel kan handig zijn als je een groot beeld van de zon wilt projecteren waar meerdere mensen tegelijk naar kunnen kijken.
Je hebt alleen een kleine, platte spiegel nodig en iets waarmee je die zo kunt neerzetten dat het zonlicht op een vlak oppervlak, zoals een muur of scherm, wordt weerkaatst. Bedek de spiegel bijna helemaal met een vel papier of een doek waarin je in het midden een klein gaatje hebt gemaakt. Net als bij de projector met een gaatje verschijnt er dan een beeld van de zon op de muur.
Hoe kleiner het gaatje, hoe scherper het beeld – al wordt de projectie dan ook minder helder doordat er minder licht doorheen komt. Maar als je het beeld groot of scherp genoeg krijgt, kun je misschien zelfs zonnevlekken zien die tijdens de verduistering op het oppervlak van de zon zichtbaar zijn.
Ook hier geldt: kijk niet via de spiegel naar de zon. Zonder eclipsbril is dat net zo gevaarlijk als rechtstreeks naar de zon kijken. Kijk alleen naar de projectie. Zo kun je van de zonsverduistering genieten zonder daarna bij de oogarts te belanden.
Geef een reactie